Celami Instytutu są w szczególności:

  1. wspieranie idei samorządu regionalnego i lokalnego,
  2. wspieranie idei rozwoju regionalnego i lokalnego,
  3. obrona wspólnych interesów samorządów województw i samorządów powiatowych należących do Instytutu,
  4. wymiana doświadczeń oraz upowszechnianie modelowych rozwiązań w zakresie rozwoju obszarów wiejskich,
  5. wspieranie działań poprawiających jakość i warunki życia na obszarach wiejskich,
  6. podejmowanie działań zmierzających do gospodarczego i kulturalnego rozwoju obszarów wiejskich,
  7. podejmowanie działań na rzecz ochrony oraz promocji środowiska naturalnego,
  8. podejmowanie działań mających na celu popularyzację i rozwijanie produkcji wyrobów regionalnych,
  9. podejmowanie innych działań na rzecz rozwoju rolnictwa, obszarów wiejskich i ich mieszkańców,
  10. pozyskiwanie środków finansowych ze źródeł zewnętrznych.

Instytut realizuje swoje cele w szczególności poprzez:

  1. motywowanie specjalistów do stałej wymiany doświadczeń, prowadzenia badań zorientowanych na opracowanie unikatowych/innowacyjnych rozwiązań wpływających na rozwój obszarów wiejskich,
  2. popularyzowanie dokonań naukowych i badawczych dotyczących obszarów wiejskich, zachęcanie do ich praktycznego wykorzystania,
  3. utrzymywanie kontaktów i wymianę doświadczeń z instytucjami naukowymi, samorządami województwa, samorządami powiatowymi i innymi podmiotami o podobnym celu działania,
  4. inspirowanie i podejmowanie wspólnych inicjatyw mających wpływ na społeczno-gospodarczy rozwój obszarów wiejskich,
  5. opracowywanie i tworzenie programów, których wdrożenie przyczyni się do rozwoju obszarów wiejskich,
  6. popularyzowanie wiedzy z zakresu innowacyjnych rozwiązań wpływających na rozwój obszarów wiejskich,
  7. prowadzenie działalności promocyjnej i szkoleniowej o problematyce dotyczącej Instytutu i jego członków,
  8. współpracę z innymi organizacjami krajowymi i zagranicznymi o podobnym celu działania.